Dit onderstreept het belang van in beweging komen, zelfs wanneer niet alle variabelen vaststaan.

Structurele thema’s die de toekomst vormen

Tijdens het congres kwamen vier onderling verbonden thema’s naar voren die de langetermijnontwikkeling van Europa bepalen:

• Demografische ontwikkelingen

• Digitalisering

• Energie en klimaat

• Veiligheid en weerbaarheid

Deze thema’s hangen nauw samen en beïnvloeden zowel de economische kracht als de maatschappelijke stabiliteit. Tegelijkertijd werden randvoorwaarden besproken die impact hebben op het vermogen om effectief te handelen:

• Investeringen in infrastructuur

• Beschikbaarheid van talent en vaardigheden

• Regelgevingskaders

• Toegang tot en inzet van kapitaal

Hoewel elk van deze domeinen zich ontwikkelt, blijft afstemming ertussen een belangrijk aandachtspunt.

De rol van samenwerking in complexe systemen

Een terugkerend thema was het belang van samenwerking tussen sectoren. Meerdere sprekers gingen in op de uitdagingen van fragmentatie en de noodzaak om perspectieven van overheid, industrie en kennisinstellingen te verbinden. Nu er al veel initiatieven en projecten zijn geïdentificeerd, verschuift de focus steeds meer naar coördinatie en uitvoering.

Zoals in een van de panels werd besproken, is inzicht in zowel ambities als zorgen van stakeholders essentieel om gezamenlijk vooruitgang te boeken. Het creëren van een gedeeld gevoel van urgentie helpt om alignment te realiseren en besluitvorming te versnellen.

De haven van Rotterdam als strategische hub

De haven van Rotterdam werd vaak genoemd als een cruciale schakel binnen het Europese ecosysteem:

• Ongeveer 25% van de vervoerde containers bevat voedsel

• Circa 13% van de energie stroomt via Rotterdam

Dit benadrukt het belang van de haven, zowel economisch als vanuit veiligheid en weerbaarheid. Ook de veranderende rol van de haven kwam aan bod:

• Ondersteunen van de transitie naar een duurzamere en circulaire industrie

• Uitbreiden van de rol in logistiek, inclusief militaire mobiliteit

• Versterken van fysieke en digitale weerbaarheid

Tegelijk blijven thema’s zoals het investeringsklimaat voor industrie en de beschikbaarheid van energie belangrijke aandachtspunten.

Industrieperspectief: naar geïntegreerde waardeketens

Vanuit de industrie gaf Lars Mikael Jensen van A.P. Moller-Maersk inzicht in de ontwikkeling van wereldwijde logistiek. Hij wees op de toenemende behoefte aan:

• Nauwere samenwerking tussen klanten en leveranciers

• Meer geïntegreerde en efficiënte waardeketens

• Continue aanpassing aan veranderende omstandigheden

Innovaties zoals alternatieve brandstoffen, nieuwe scheepvaartconcepten en geoptimaliseerde havenoperaties laten zien hoe de sector zich ontwikkelt. Rotterdam blijft hierin een centrale rol spelen als Europese logistieke hub.

Energietransitie in de praktijk

De energietransitie werd besproken vanuit een praktische, uitvoeringsgerichte invalshoek. Organisaties zoals Shell en Gasunie deelden lopende ontwikkelingen, waaronder:

• Investeringen in waterstof en offshore wind

• Ontwikkeling van nieuwe energie-infrastructuur, zoals waterstofleidingen

• Grootschalige projecten voor CO₂-afvang en -opslag (CCS)

Deze initiatieven laten zien hoe de transitie stap voor stap vorm krijgt, en benadrukken tegelijkertijd het belang van stabiele investeringsvoorwaarden en samenwerking op lange termijn. Ook opkomende technologieën, zoals kleinschalige nucleaire toepassingen, werden genoemd als mogelijke aanvulling op de toekomstige energiemix.

Digitale infrastructuur en AI

Een ander belangrijk onderwerp was de snelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie en de implicaties voor Europa. Han de Groot (Volt) benadrukte het groeiende belang van rekenkracht als motor voor economische productiviteit. Omdat Europa momenteel een relatief klein aandeel heeft in de wereldwijde compute-infrastructuur, wordt investeren in digitale infrastructuur steeds urgenter.

Concepten zoals AI-“gigafactories” laten zien dat digitale infrastructuur steeds meer wordt gezien als onderdeel van de industriële basis, nauw verweven met energiesystemen en fysieke infrastructuur.

Samen vooruit

In alle sessies kwam duidelijk naar voren hoe belangrijk de stap van strategie naar uitvoering is. Dit vraagt om:

• Afstemming tussen stakeholders

• Ruimte voor experiment en innovatie

• Langdurige samenwerking tussen sectoren

De rol van Automotive Campus

Bij Automotive Campus komt deze aanpak terug in de manier waarop het ecosysteem is ingericht. Als open innovatieomgeving in de Brainport-regio brengt de campus bedrijven, onderzoek, onderwijs en overheid samen om de ontwikkeling van slimme, veilige en duurzame mobiliteits- en energieoplossingen te versnellen.

Met een sterke focus op praktijkgerichte tests, validatie en samenwerking ondersteunt Automotive Campus organisaties bij het overbruggen van de kloof tussen innovatie en toepassing. Door stakeholders te verbinden en toegang te bieden tot gedeelde faciliteiten, kunnen ideeën effectiever worden ontwikkeld, getest en opgeschaald.

Vooruitblik

Havencongres 2026 maakte duidelijk dat de komende transities zowel kansen als complexiteit met zich meebrengen. Vooruitgang hangt af van hoe goed verschillende onderdelen van het systeem – technologie, infrastructuur, beleid en samenwerking – samenkomen. Het creëren van de juiste voorwaarden voor die afstemming zal bepalend zijn voor de economische kracht en weerbaarheid van Europa in de komende jaren.